Mark Alizart : welke reis beschrijft Odysseus?

KORT SAMENGEVAT Nieuwe interpretatie van De Odyssee door de filosoof Mark Alizart. Herinterpretatie van het personage Odysseus als anti-held, wispelturig, zelfs als heilige clown in plaats van een klassieke held. De avontuur van Odysseus wordt beschreven als een sterrenreis, die maan en zon mengt. De Odyssee wordt niet gezien als een roman maar als een mondelinge overdracht van kennis gecodeerd over tijd en astrologische cycli. Doel van de reis: de maankalender en de zonnekalender te verzoenen om de orde in de chaos te herstellen. Reflectie over de identiteit van Homerus en het belang van mythologische tegenstellingen en herstel. Het werk staat onder de teken van astrologie en de oude zonnewende feesten.

Mark Alizart, hedendaags filosoof, biedt een gedurfde en diep originele herinterpretatie van de Odyssee van Homerus, waarbij hij zich verwijdert van het traditionele verhaal van de held die wanhopig zijn thuis probeert te bereiken, om het te zien als een astrale, esoterische en symbolische vertelling. In zijn essay “Astrologische”, nodigt Alizart de lezers uit om op een andere manier naar Odysseus en zijn reis te kijken, door het onder de teken van de balans tussen de Maan en de Zon en het mysterie van de tijd te plaatsen. Door deze visie onthult de figuur van Odysseus iets heel anders dan de simpele held: hij wordt het symbool van een spel van tegenstellingen die verzoend moeten worden, een veranderend wezen, bijna wispelturig, belast met het opnieuw afstemmen van de hemelcycli, in een zoektocht naar orde en harmonie. Dit artikel beoogt de grote lijnen van deze nieuwe interpretatie, de implicaties en de hedendaagse relevantie van deze herinterpretatie van de mythe te verkennen.

Een mythe onder de sterren

De klassieke interpretatie van de Odyssee rust al eeuwen op het beeld van een man die verscheurd wordt door zijn afwezigheid, wanhopig op zoek naar zijn geboorteland, zijn vrouw Penelope en zijn zoon Telemachus. Mark Alizart, echter, biedt ons een radicaal andere benadering: die waarin de reis van Odysseus niet zoveel een geografische reis is, maar een grote astrale odyssee. Volgens Alizart zou het verhaal als werkelijke doel het overdragen van een archaïsch weten over de tijd en de cycli van de hemel hebben, in een tijd waarin de zonnewijzer nog niet bestond.

In dit licht moet de lange zwervende reis van Odysseus niet simpelweg worden begrepen als de kroniek van een moeilijke terugkeer, maar als de beelddrager van de cyclus van een ster – misschien de Maan zelf, die negentien jaar nodig heeft om hetzelfde punt in de lucht te vinden, volgens de oude maan cycli. De reis van Odysseus roept bij deze lezing de menselijke pogingen op om de hemelse bewegingen te ontcijferen, de maantijd met de zonnetijd te synchroniseren en orde te scheppen in de waarneming van de wereld.

De wispelturige held, een heilige anti-held

In deze interpretatieve traditie verschijnt Odysseus minder als een conventionele held dan als een hybride, ambivalente, zelfs onduidelijke figuur. Alizart beschrijft hem als een anti-held, een “trickster” wiens persoonlijkheid voortdurend evolueert, van slim naar grappig, van woedend naar zwervend. Deze instabiliteit, verklaard door de diepe band tussen Odysseus en de Maan – de ster van verandering, van fasen, van tijdelijke waanzin volgens de populaire traditie – plaatst de reiziger van Ithaca op het kruispunt van tegenstellingen.

De etymologie van de naam Odysseus roept trouwens de concepten van wanorde en tegenstrijdigheid op. Hij zou dit “wispelturige” zijn, deze man met duizend gezichten, wiens lot oscilleert met de astrale cycli. Zijn missie is niet alleen om zijn vaderland terug te vinden, maar om de Maan en de Zon te verenigen, om de kalenders opnieuw af te stemmen, om de balans te herstellen tussen de discordante krachten die het leven reguleren, net zoals het symbolisch zou zijn tijdens de zonnewendes of de Saturnaliën om demonen te verdrijven en de rollen om te keren om de kosmische harmonie te herstellen.

De mondelinge traditie, de mythe en het raadsel van de tijd

Het werk van Homerus vindt zijn oorsprong in een eeuwenoude mondelinge traditie, ver vóór de geboorte van het boek en de literatuur zoals wij die vandaag de dag begrijpen. Meer dan 15.000 verzen, van mond tot mond overgeleverd, droegen een gecodeerde kennis over de relatie van mensen tot de tijd, de seizoenen en de sterren cycli. Volgens Mark Alizart is de Odyssee dus geen simpel avonturenroman maar een grondtekst, ontworpen om de sleutels van de ontcijfering van de hemel over te dragen.

Net zoals de epiek van Gilgamesh, het Oude Testament of de Evangeliën die ook een astrologische dimensie herbergt, zijn het eiland van Odysseus, de monsters, de stormen en de goden talrijke metaforen die bedoeld zijn om de wonderen en onordelijkheden van de hemel uit te leggen. De gehele zwervende reis van Odysseus kan dan worden gezien als een zoektocht naar overeenstemming, naar “herstemming”, van een wereld waarin de menselijke maan tijd weet te harmoniseren met de strikte zon tijd om orde op aarde te waarborgen.

Tegenstellingen afstemmen: de kosmische verzoening

In de loop van de tekst benadrukt Mark Alizart een essentiële idee: het werk van de Odyssee, en van Homerus, bestaat uit het afstemmen van de tegenstellingen, het helen van de discordanties van de wereld. Odysseus, de zwervende ster, heilige clown tijdens de zonnewende feesten, belichaamt dit overgangspunt, deze schakel tussen de waanzin van de Maan en de rationaliteit van de Zon. Daarom kan hij zich soms dionysisch, soms sluw, klein, imperfect tonen, maar altijd de belofte van een terugkeer naar de orde met zich meebrengen.

Een mogelijke etymologie van de naam Homerus, “de afstemmer”, herinnert ons aan de diepere roeping van het verhaal: het bieden, onder de schijn van een reisverhaal, een les over harmonie. Het is ook deze operatie van fusie van tegenstellingen die de blijvendheid van de mythe, zijn actualiteit en symbolische rijkdom verzekert, waardoor het kan dienen als gids in het begrijpen van de cycli van de natuur en het menselijk leven.

De Odyssee anders zien: opening naar andere lezingen

Mark Alizart nodigt ten slotte zijn lezers uit om de gebaande paden van de klassieke kritiek te verlaten en nieuwe interpretatieve horizonnen te verkennen. En als Homerus, achter de figuur van de blinde bard, een vrouw was? En als de Odyssee in de eerste plaats een codex van praktische astrologie was, bedoeld om de mens te oriënteren in de nevel van de tijd? Deze vernieuwing van de kijk is ook een manier om eraan te herinneren dat, onder de langzame litanie van de reis, duizend reizen, duizend dimensies schuilgaan: die van de verbeelding, van de oude wetenschap, van de kosmische poëzie.

Benieuwd naar andere mysterieuze territoria? Deze vernieuwing in het begrip van de mythen nodigt uit om achter de schijn te kijken en andere onontdekte parels te ontdekken: verken de verborgen juwelen van de Ionische eilanden, laat je inspireren voor de komende Valentijnsdag met romantische cadeaus voor reisliefhebbers, of ontdek de schatten van Kroatië, verborgen parel van de Middellandse Zee. Voor degenen die de geschiedenis in een charmant huis willen verkennen, bieden de Villas Pastel in Normandië de perfecte setting. Wat betreft degenen die zich afvragen over de toekomst van reizen, ontdek of de gedrukte reisgidsen op het punt staan om te verdwijnen.