|
KISACA
|
Haute-Garonne ceza mahkemesinde, 10 Ağustos 2020’de Izards’da meydana gelen ateş açma olayı, bir drama olarak, bir gencin kuaför hayatını kaybetmesi ve iki başka erkeğin yaralanması üzerinden iki farklı açıdan inceleniyor ve tanıkların belirttiği, kenara çekildiği ya da bölündüğü bir gerçeklik. Basit bir turizm olarak öne sürülen Paris seyahati, silahlar, para ve mermilerin bulunduğu aradamaları ve kaybolan anıları içerisinde, mahkeme beş sanığın örgütlü cinayet içindeki rolünü netleştirmeye çalışıyor. Hafta sonunda açıklanacak karar bekleyişi sürerken, duruşma, sessizlikler, çelişkiler ve kontrol altındaki ses patlamaları eşliğinde gergin bir tempoda devam ediyor.
10 Ağustos 2020 gecesi, Toulouse’daki Izards Mahallesi önünde bir dizi silah sesi, yaz uykusunu yırtar. Bir otomobil, silüetler, patlamalar: üç genç hedef alınıyor; iki kişi kurtuluyor, sonsuza dek izleri kalan, üçüncü kişi, çevresinde uyuşturucu ticareti ile bağlantısı olmayan bir cümle ile düşüyor. Üç yıl sonra, Haute-Garonne ceza mahkemesi bu bulanık bulmacayı yeniden oluşturuyor. Her biri beş sanığın kolektif bir hikayede yer aldığını görüyor, trafik gölgesi her cümlede, her duraksamada, tanıklar arasındaki her bakışta hissediliyor.
Mahallenin kalbinde ateş dolu bir akşam
Tanık ifadelerinden anlaşıldığı üzere, mekan zayıf bir dengeye sahip bir bölgedir; işlevi sık sık değişse de, narkotik ticareti için bir noktaya ev sahipliği yapmaktadır. O gece, bu mekanizma tıkanıyor. İlk tanıklar dehşeti, kaçışı, şok anını anlatıyor. Polisler, ambülans görevlileri ve sonra söylentiler: olası bir hesaplaşma gerçeği, bir hayatın kesildiği keskin acı, bunun ardından hiçbir şeyin “eskisi gibi” olamayacağı kesinliği. Bu şiddet dolu varoluş, duruşmayı etkiliyor. İki cevap arasında yoğun bir sessizlik yüklüyor, sanki bazen kelimelerin bile ilerlemeyi reddettiği anlar oluyor.
Paris ve şüphe arasında: “turistik” denilen bir yolculuk
Bu davada özellikle dikkat çeken bir bölüm: dosyaya yakın olanların yaptığı Paris seyahati. Bazıları için bu sadece bir turizm, dolaşım ve vitrin bakma hafta sonuydu; soruşturanlar için bir silah edinme ipucu ortaya çıkıyor. Mahkemede, tanıklar hafif, neredeyse önemsiz görünümdeki bu seyahat versiyonuna katılıyor: yürüyüşler, kahveler, belki de fotoğraflar. Mahkeme üyeleri ise tekrar sorular yöneltiyor, ifadeleri detaylandırıyor, yanıtları karşılaştırıyor, görüntüler gösteriyor, tutarlılığı test ediyor. Kelimelerle oynanıyor, bir nüans düzeltiliyor, bir isim siliniyor. Bir katılımcının tanımlanmasına dair net bir soruda, odada bir gülümseme eşliğinde ironik bir yanıt algılanıyor, bu da mahkemeyi şaşırtıyor ve savunma stratejisini gözler önüne seriyor: çok şey söylemeden yanıtlamak, itirafı reddetmek ancak karşılaşma yaratmamak.
Bu ziyaretin anılmış şekli, neredeyse çarpıcı bir tezat içinde. Turizm kelimesi, hedeflerin, kültürel rotaların, kaygısız parantezlerin hayal gücünü çağrıştırıyor. Uzak kıyılar, Pavillon Bleu belirti olan Porto Rico plajları, Andalucia’nın toprak rengi dar sokakları ve Cordoba için rehberlik. Aynı zamanda, bize dönemin yüzüne bakmayı zorlayan müzeler de akla geliyor, bu iklim değişikliği üzerine beş müze, keyfi ve keşifleri bir araya getiren etkinlikler, örneğin New York’taki bir şarap festivali, ya da yeniden şekillenen parti başkentleri, Ibiza’nın gece dönüşümü. Ancak burada yolculuk bir kaçış değil: her detayın önemli olduğu bir dosyayı aydınlatması gereken bir inceleme.
Sarsılan anılar, dolambaçlı kelimeler
Her duruşmada mahkeme, anıları ne denli kırılgan olduğunu gözlemliyor. Tanıklar bilmediğini söylüyor, tarihler konusunda tereddüt ediyor, zamanlamalar konusunda karışıklık yaşıyorlar. Bir cevap kaçışa dönüşmeye başladığı an, salon nefesini tutuyor. Ancak, bazen gerçeklik de kendine bir yol buluyor: bir mekansal detay, bir giysi rengi, belirli bir yol aniden yeniden ortaya çıkıyor. Geri kalan ise belirsiz kalıyor, korku, sadakat ya da bir mahallenin düşük sesle konuşulma alışkanlığıyla bulanıklaşıyor. Bakışlar kayıyor, kelimeler sıvılaşıyor; ve nerdeyse karşıtlığın belirdiği anlarda düşen keskin bir sessizlik duyuluyor.
Trafik arka planda: işin sürekliliği
Her hikayede arka planda uyuşturucu ticareti mekanizması kendini gösteriyor. Bazıları, karboncular olarak adlandırılan işçilerin, şefin yüzü ne olursa olsun çalışmaya devam ettiğini anlatıyor, “deal noktası” tekrar devreye girmese de. Düzenli bir iş, polis baskısına uyum sağlar, şiddet sıktıkça rengini değiştirir. Ateşlerin ardından, bazıları söylerken, mahalle adeta bir parçasından “boşalmış” gibiydi – daha az toplanma, daha fazla bakış, daha fazla fısıldanan hükümler. Bu değişken sosyo-ekonomik taban, dava sürecinin zeminini oluşturuyor.
Tanıklar: kayıtsızlık ve sadakat arasında
Duruşmanın diğer önemli anı, sanıkların partnerlerinin ifadeleridir. Bir tanık, hemen hemen kayıtsız bir şekilde, bir aradama sırasında çiftin evinde silahlar, para ve mermi bulunduğunu doğruluyor. Başkan soruyor: bu eşyalar bir apartmanın iç alanında nasıl sorgulanmadan bulunabiliyor? Cevap, pürüzsüz bir şekilde düşüyor: sahte silahları düşündüğünü, paranın eşine ait olduğunu ve daha fazla bilgi almak istemediğini söylüyor. Bu kayıtsızlık çarpıcıdır. Bazı evlerde alışılmadık olanın, alışkanlık haline gelmesiyle olağan hale gelmesi hikayesini anlatır.
İtirazlar, yeniden çerçeveleme ve hukuki ayrıntılar
Bu bölük pörçük hikayelere karşı, mahkeme yeniden çerçeveleme yapıyor, ısrar ediyor, zamanlamaları yeniden ele alıyor. Genel avukat Lisa Bergereau çelişkileri vurguluyor, soruşturma ifadelerini tekrar okuyor ve fotoğraflardan yapılan tanımlamaları hatırlatıyor. Tanıklar bazen mizaha, bir dönüşe ya da hafıza eksikliğine başvuruyorlar. Bazen sessiz kalıyorlar, her terimin etkisini tartıyorlar. Bu kadife gerginliği, asla taşkın olmayan, hukuki doğruluk gereksinimlerini yeniden canlandırıyor: ne bir söylenti, ne de izlenim yargılanır; olaylar, hareketler, varlıklar, niyetler yargılanır.
Alibi mi gerçek mi, ince hat
Salonda, bir eş, kocasının ateş açıldığı anda Izards’da olmadığını iddia ediyor. Bir alibi? “Hayır, sadece gerçek,” diyor, şehir merkezindeki bir kebabın yanındaki yemekten bahsederek. Zamanlamalar belirsiz; ayrıntılar, sınırlı. Başkan Valérie Noël, netleştirmeye çalışıyor: kim, ne zaman, nasıl. Yine aynı şekilde, bu işlem zorlaşıyor: yeterince ikna etmek için söylemek, ancak hata yapma riskine girmeden, zamanın etkisinin yapıldığı anları bulmak; ve, bankların arkasında, kurbanın ve sanıkların aileleri de nefeslerini tutuyor.
Gergin bir duruşma, kararın eşiğinde
İhtilafların ötesinde, mahkeme her bir beş sanığın rolünü netleştirmeye çalışıyor: kim karar verdi, kim taşıdı, kim ateş etti, kim biliyordu. Hikayeler iç içe geçiyor, yolların kesiştiği yerler – Paris, Toulouse, gece yolculukları, açılan ve kapanan telefonlar. Adalet, sabırlı bir şekilde, zayıf ipuçlarını elemekte, sağlamları güçlendirmekte, tutarsızlıkları takip etmektedir. Bu davada gerçek, bir bütün olarak değil, bir mozaik gibi görünmektedir. Nihayetinde, kesin bir kelime, net bir anı, teknik izlerin kesişimiyle oluşmaktadır. Karar haftanın sonunda bekleniyor: bu dramın ne olduğunu ve herkesin orada ne yaptığını söyleyecektir – turizm paravanlarının ve duruşma gri tonlamalarının ötesinde.
